Emotional Eating: ಭಾವನೆಗಳ ಹಸಿವು ನಿಮ್ಮ ಬದುಕನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ?

Emotional Eating ಅಪರೂಪದ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರೂ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಆಹಾರ ಕೇವಲ ಪೋಷಕಾಂಶವಲ್ಲ; ಅದು ಭಾವನೆಗಳ ಜೊತೆಗೂ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾವು ತಿನ್ನುವಾಗ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಡೋಪಮಿನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಡೋಪಮಿನ್ ನಮ್ಮನ್ನು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದುಃಖ, ಕೋಪ, ಬೇಸರ, ಆತಂಕ, ಆಯಾಸ ಇಂತಹ ಭಾವನೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಆಹಾರ ಒಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಮಾಧಾನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನೆಂದರೆ — ಆಹಾರ ಮೂಲ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Emotional hunger vs Physical hunger: ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ

ದೇಹದ ಹಸಿವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹೊಟ್ಟೆ ಗುಳುಗುಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಸರಳ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರದಿಂದ ತೃಪ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ತಿಂದ ನಂತರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ Emotional hunger ಹಠಾತ್ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ತಕ್ಷಣ ಸಿಹಿ, ಚಿಪ್ಸ್, ಪಿಜ್ಜಾ, ಚಾಕೊಲೇಟ್ ಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. “ಇದನ್ನೇ ಈಗ ಬೇಕು” ಎನ್ನುವ ಒತ್ತಡ ಇರುತ್ತದೆ. ತಿಂದ ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ, ಅಪರಾಧ ಭಾವನೆ, ನಾಚಿಕೆ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮೂಡಬಹುದು. ಇದೇ ಚಕ್ರ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಡೆಯಲು ಶುರುವಾದರೆ, ಅದು ಅಸ್ವಸ್ಥ ಆಹಾರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಯಾಕೆ ನಾವು ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ತಿನ್ನುತ್ತೇವೆ?

ಕಾರಣಗಳು ಬಹಳವೇ ಇವೆ. ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ, ಹಣಕಾಸಿನ ಚಿಂತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಸಂಬಂಧಗಳ ಗೊಂದಲ — ಇವು ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣಗಳು. ಒಳಗಿನ ಕಾರಣಗಳೂ ಇವೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ದುಃಖವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಒತ್ತಡ ಬಂದಾಗ ದೇಹದ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬದಲಾಗಿರಬಹುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸುಲಭವಾದ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆಹಾರ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಲಭ್ಯ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ. ತಕ್ಷಣ ಸಂತೋಷ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದು ಅಭ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪದೇಪದೇ ಡಯಟ್ ಮಾಡುವವರು ಅಥವಾ ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವರು Emotional Eating ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ದಿನಪೂರ್ತಿ “ಇದು ತಿನ್ನಬಾರದು” ಎಂದು ತಡೆಯುತ್ತಾ ಬಂದವರು, ಒತ್ತಡ ಬಂದಾಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಂತರ guilt ಬರುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಡಯಟ್ ಶುರು. ಇದೇ ಚಕ್ರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

Emotional Eating ಒಂದು disorderನಾ?

Emotional Eating ಸ್ವತಃ ಒಂದು eating disorder ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದು disordered eating ನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರಬಹುದು. ಆಹಾರವನ್ನು “good” ಅಥವಾ “bad” ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡುವುದು, ಪದೇಪದೇ ಡಯಟಿಂಗ್, ಹಸಿವಿಗಿಂತ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದು, ತಿಂದ ನಂತರ ತೀವ್ರ guilt ಅನುಭವಿಸುವುದು — ಇವು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸೂಚನೆಗಳು. ಸಮಸ್ಯೆ ನಿಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದರೆ, mental health professional ಅಥವಾ registered dietitian ಸಹಾಯ ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ ಹೆಜ್ಜೆ.

Food ಯಾಕೆ ಇಷ್ಟು powerful?

ಆಹಾರ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗ. ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ. ಜನ್ಮದಿನದಲ್ಲಿ ಕೇಕ್. ದುಃಖದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಊಟ. ಸಂತೋಷದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೋಜನ. ಆಹಾರ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾರಿಗಾದರೂ ಊಟ ಮಾಡಿ ಕೊಡುವುದು ಪ್ರೀತಿ. ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ ಊಟ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಂಬಂಧ. ಹೀಗಾಗಿ ಆಹಾರ ಜೊತೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಂಟು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಆಹಾರವೇ ಏಕೈಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲವಾಗಿಬಿಟ್ಟರೆ, ಅದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

 Emotional Eating ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು?

ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆ — ಅರಿವು. ತಿನ್ನುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಲ್ಲಿ. “ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹಸಿವೇ? ಅಥವಾ ನಾನು ಬೇಸರಗೊಂಡಿದ್ದೇನಾ?” ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ. ಒತ್ತಡ ಬಂದಾಗ 10–15 ನಿಮಿಷ ನಡೆದು ಬನ್ನಿ. ದಿನಚರಿ ಬರೆಯಿರಿ. ಸಂಗೀತ ಕೇಳಿ. ಆಳವಾದ ಉಸಿರಾಟ ಮಾಡಿ. ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅವುಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಬೇಡಿ. ಈ ಸಣ್ಣ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. “ಒತ್ತಡ = ಆಹಾರ” ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಸಂಪರ್ಕ ನಿಧಾನವಾಗಿ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ.

 ಈಗಲೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ

ಯುವಜನತೆಗೆ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಸಂದೇಶ. ಕಾಲೇಜು ಜೀವನ, ಉದ್ಯೋಗದ ಆರಂಭ, ಸಂಬಂಧಗಳ ಏರುಪೇರು — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾವನೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ Emotional Eating ಅಭ್ಯಾಸವಾದರೆ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಳ, ಮಧುಮೇಹ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬರಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿದರೆ, ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಯುವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರೆ, ಅವು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಜೊತೆ ಇರುತ್ತವೆ.

ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡಿ. ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬರುವ ತಂದೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಸಿಹಿ ತಿನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಆರಾಮ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಕ್ಕಳು ಅದನ್ನೇ ನೋಡಿ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಒಂದು ದಿನ ತಂದೆ ಸಿಹಿ ಬದಲು ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ನಡೆಯಲು ಹೋಗುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದರೆ? ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

Final message

ಆಹಾರ ನಿಮ್ಮ ಶತ್ರು ಅಲ್ಲ. ಅದು ನಿಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಭಾಗ. ಆದರೆ ಅದು ನಿಮ್ಮ ಏಕೈಕ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪರಿಹಾರವಾಗಬಾರದು. Emotional Eating ನಿಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಾರದು. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅರಿತು, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು. ತಿನ್ನುವ ಮೊದಲು ಯೋಚಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಕೇಳಿ. ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರಿಸಿ. ಅರಿವು, ಸಹನೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವ-ಪ್ರೀತಿ — ಇವೇ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧದ ನಿಜವಾದ ಕೀಲಿಗಳು.