ದೇಶಭಕ್ತಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಗಾನ ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈಗ ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ವಿವಾದವೊಂದು ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ‘ಜನಗಣಮನ’ಗೂ ಮುನ್ನ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಹಾಡುವಾಗ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆದಿರುವ ಸುದ್ದಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ವಿಷಯ ಮತ್ತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ಇತಿಹಾಸ, ಅದರ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ಶುರುಮಾಡಿದೆ.
‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ – ಇತಿಹಾಸ ಏನು?
‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಅನ್ನು 1870ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ Bankim Chandra Chatterjee ರಚಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ‘ಆನಂದಮಠ’ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಹಾಡಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಗೀತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರಕಿದ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರಗಾನವಾಗಿ Jana Gana Mana ಆಯ್ಕೆಯಾದರೂ, ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತು.ಆದರೆ, ಅದರ ಕೆಲವು ಚರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ವಿವಾದಗಳಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೆಲವು ಸಾಲುಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚರಣಗಳನ್ನೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
“ಈಗ ಏನು ಬದಲಾವಣೆ?”
“ಪ್ರಸ್ತುತ, ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚರಣ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳು ಚರ್ಚೆ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಜಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ.”
ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳು ಚರ್ಚೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯ.
ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಕಾನೂನು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ.
ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು
ಈ ವಿಚಾರ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ನಾಯಕರು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪವನ್ನು ಹಾಡುವುದು ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇದೇ ವೇಳೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚರಣಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರೆಂಬ ಆರೋಪವೂ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ, ಸಮುದಾಯ ಸೌಹಾರ್ದವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ವಾದವೂ ಇದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ
ಈ ರೀತಿಯ ಚರ್ಚೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿ ಬಲಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮವೆನಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಇದು ಬಲವಂತದ ಕ್ರಮವೆನಿಸಬಹುದು.
ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಬೆಂಬಲ ಹಾಗೂ ವಿರೋಧದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ವೈರಲ್ ಆಗುತ್ತಿವೆ
ಕಾನೂನು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರಗಾನಕ್ಕೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸುವುದು ನಾಗರಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆದರೆ, ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ…
‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ಮತ್ತು ‘ಜನಗಣಮನ’ ಎರಡೂ ಭಾರತೀಯರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಗೀತೆಗಳು. ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ, ಇತಿಹಾಸ, ಸಂವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮತೋಲನ ಗಮನದಲ್ಲಿರಬೇಕು.
ಪ್ರಸ್ತುತ, ಈ ವಿಷಯ ಚರ್ಚೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಧಾರ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.